Chi phí điện nước nhà phố: các hạng mục dễ bị bỏ sót

Điện nước là hạng mục dễ bị báo thiếu nhất. Không phải vì nhà thầu cố tình — mà vì phần lớn nó nằm trong tường, dưới sàn, và người báo giá thường chỉ tính những gì nhìn thấy trên bản vẽ mặt bằng.

Kết quả quen thuộc: báo giá ban đầu thấp hơn hẳn số tiền quyết toán cuối cùng. Không ai nói dối, chỉ là phần chênh lệch đó chưa từng được nhắc tới lúc ký.

Điện nước chỉ là một trong nhiều khoản kiểu này — xem thêm 10 khoản chi phí ẩn khi hoàn thiện nhà phố để biết còn những khoản nào khác dễ bị bỏ ngoài báo giá.

Vì sao khoản này hay hụt?

Điện nước có ba đặc điểm khiến nó khó báo đúng:

Nó phụ thuộc vào thứ chưa quyết. Số ổ cắm phụ thuộc vào cách bố trí đồ đạc — mà lúc báo giá thì chưa ai biết tivi treo đâu, bàn làm việc kê chỗ nào.

Nó bị che khuất nên khó kiểm. Chủ nhà không đếm được bao nhiêu mét dây đã đi.

Nó thay đổi trong lúc thi công. Đang làm, bạn nhận ra cần thêm ổ cắm ở góc bếp. Mỗi lần thêm là một khoản nhỏ, cộng dồn thành khoản lớn.

Mười hạng mục hay bị bỏ sót?

Phần điện

Tủ điện và thiết bị đóng cắt. Báo giá thường ghi "tủ điện" một dòng. Nhưng tủ điện gồm aptomat tổng, aptomat nhánh, chống giật (RCBO/RCCB), thanh cái. Loại tốt và loại thường chênh nhau vài triệu.
Chống giật cho từng nhánh. Nhiều nơi chỉ lắp một cái tổng. Đúng ra khu vực ẩm (vệ sinh, bếp, ban công) nên có riêng — mất điện một chỗ không kéo sập cả nhà.
Mạch riêng cho thiết bị công suất lớn. Máy lạnh, bình nóng lạnh, bếp từ mỗi thứ cần một mạch riêng từ tủ điện. Gộp chung là vừa nguy hiểm vừa hay nhảy aptomat.
Dây tiếp địa và cọc tiếp địa. Cọc tiếp địa phải đóng xuống đất, có chi phí riêng. Đây là thứ hay bị bỏ vì "nhà nào cũng không có".
Dây mạng, dây tivi, chuông cửa, camera. Không phải điện nhưng đi cùng lúc. Chờ xong mới làm thì phải đục lại.

Phần nước

Máy bơm và bình áp. Nhà phố nhiều tầng gần như luôn cần. Chi phí máy, lắp đặt, và điện cho máy.
Đường ống nước nóng. Nếu có bình nóng lạnh thì phải đi ống chịu nhiệt riêng, đắt hơn ống lạnh. Báo giá chỉ ghi "ống nước" thì hỏi rõ có gồm ống nóng không.
Van khoá từng khu vực. Mỗi tầng, mỗi nhà vệ sinh nên có van riêng — để sau này sửa một chỗ không phải cắt nước cả nhà. Nhỏ tiền, lớn tiện.
Hệ thoát nước mưa và thông hơi. Ống thông hơi cho bể phốt hay bị quên, hậu quả là mùi.
Lọc nước tổng đầu nguồn. Nếu định lắp, phải chừa chỗ và đường ống từ đầu.

Cách hỏi để báo giá không hụt?

Đừng hỏi "điện nước bao nhiêu tiền". Hỏi theo số lượng cụ thể:

Bao nhiêu điểm điện (ổ cắm, công tắc, đèn) — và đơn giá mỗi điểm gồm những gì
Bao nhiêu mạch riêng cho thiết bị lớn
Tủ điện gồm bao nhiêu aptomat, hãng nào
Bao nhiêu điểm nước cấp và thoát
Có ống nước nóng không, đi tới đâu
Có máy bơm không, loại nào

Đơn giá theo điểm là cách phổ biến nhất và cũng dễ kiểm nhất. Bạn đếm được số ổ cắm trong nhà mình.

Nhưng phải hỏi rõ: đơn giá một điểm đã gồm dây, ống, mặt nạ, thiết bị chưa? Ba cách tính khác nhau:

Chỉ nhân công — bạn mua hết vật tư
Nhân công + vật tư âm tường (dây, ống) — thiết bị mặt bạn mua
Trọn gói — gồm cả ổ cắm, công tắc, đèn

Đi khảo sát cùng thợ điện có đáng nửa tiếng không?

Đây là việc có tác dụng nhất mà ít người làm.

Trước khi chốt giá, đi một vòng nhà cùng người sẽ thi công điện. Ở mỗi phòng, nói ra:

Tivi treo chỗ này — cần ổ cắm và dây mạng ở đây
Giường kê hướng này — cần ổ cắm hai bên đầu giường
Bàn làm việc góc kia — cần ba ổ
Bếp: nồi cơm, lò vi sóng, máy hút mùi, bếp từ — đếm ra bốn ổ
Máy giặt ở ban công — ổ chống nước

Nửa tiếng này biến "khoảng 40 điểm điện" thành con số đếm được. Và nó loại bỏ phần lớn phát sinh sau này, vì phát sinh điện nước chủ yếu đến từ những thứ chưa ai nghĩ tới lúc báo giá.

Vì sao chi phí điện nước hay chiếm một phần đáng kể?

Chi phí điện nước cho nhà phố chiếm một tỷ trọng đáng kể trong tổng chi phí xây dựng, tuỳ mức độ thiết bị lắp đặt.

Khoảng dao động này rất rộng, và nó rộng có lý do: nhà lắp bốn máy lạnh, có camera, có lọc nước tổng, có đèn thông minh sẽ nằm ở đầu cao. Nhà cơ bản nằm ở đầu thấp hơn.

Cách tự kiểm hữu ích hơn con số cố định: so sánh tỷ trọng điện nước với tổng báo giá của chính công trình mình, đối chiếu với hạng mục thiết bị đã chọn. Nếu tỷ trọng quá thấp so với mức thiết bị dự định lắp, nên hỏi lại xem có hạng mục nào chưa được tính đủ.

Hai chỗ không nên tiết kiệm?

Dây điện. Chênh lệch giữa dây tốt và dây thường trong cả căn nhà thường chỉ vài triệu. Nhưng dây nằm trong tường hai mươi năm, và thay nó nghĩa là đục tường.

Ống nước âm tường. Cùng lý do. Ống rẻ nứt sau vài năm, mà chỗ nứt luôn nằm trong tường.

Chỗ tiết kiệm được là thiết bị mặt: ổ cắm, công tắc, đèn, vòi sen. Chúng lắp ngoài, thay lúc nào cũng được, không phải đục gì.

Câu hỏi thường gặp

Nên chọn cách tính đơn giá theo điểm hay theo trọn gói?

Đơn giá theo điểm dễ kiểm soát và đối chiếu số lượng thực tế hơn, phù hợp khi chủ nhà có thời gian theo dõi sát. Trọn gói tiện hơn nếu không có thời gian đếm điểm, nhưng cần yêu cầu bảng liệt kê chi tiết đi kèm để biết trọn gói đó gồm những gì, tránh hiểu nhầm.

Có nên tự đi mua dây điện, ống nước để tiết kiệm không?

Với dây điện và ống nước âm tường, nên cân nhắc kỹ vì đây là hai hạng mục không nên tiết kiệm — nếu tự mua phải chắc chắn đúng thông số kỹ thuật cần thiết. Với thiết bị mặt (ổ cắm, công tắc, vòi sen), tự mua dễ kiểm soát chất lượng và giá hơn.

Ghi gì vào hợp đồng?

Số điểm điện, số điểm nước — con số cụ thể, không phải "theo thực tế"
Đơn giá cho điểm phát sinh thêm — thoả thuận trước, không để sau mới bàn
Hãng và tiết diện dây điện từng loại
Hãng và loại ống nước, phân biệt ống nóng ống lạnh
Danh sách thiết bị trong tủ điện
Có cọc tiếp địa hay không
Nghiệm thu trước khi tô tường là bắt buộc, không phải tuỳ chọn — xem hướng dẫn nghiệm thu điện âm tường trước khi tô trát để biết cụ thể cần kiểm những gì

Dòng quan trọng nhất là đơn giá điểm phát sinh. Bạn gần như chắc chắn sẽ thêm vài điểm trong lúc thi công. Thoả thuận giá lúc chưa cần thì rẻ hơn nhiều so với lúc thợ đã đứng đó chờ — và khi phát sinh thật sự xảy ra, cách tạo phụ lục hợp đồng khi phát sinh khối lượng giúp ghi nhận đúng cách thay vì chỉ thoả thuận miệng.